فن کامپیوتر یکی از اجزای اساسی در این سیستم (فرقی نمی کند مینی پی سی یا تین کلاینت و یا…) است که از داغ شدن بیش از حد قطعات، به ویژه پردازنده جلوگیری میکند. اگر قطعات کامپیوتر بیش از اندازه داغ شوند آسیب میبینند و ممکن است دیگر کار نکنند. به همین دلیل فن نقش بسیار مهمی در سیستمهای کامپیوتری دارد. با ایجاد تغییر در تنظیمات سیستم میتوانید سرعت فن را افزایش دهید. به این ترتیب دستگاه داغ نمیشود و بهتر هم کار میکند، اما آیا میدانید روش اصولی افزایش سرعت فن کامپیوتر چیست؟ در ادامه با ما همراه باشید تا روشهای افزایش سرعت فن سی پی یو را به طور دقیق و همراه با جزئیات به شما آموزش دهیم.
دلایل کاهش سرعت فن سی پی یو
دلایل زیادی وجود دارند که باعث میشوند سرعت فن پردازنده کاهش پیدا کند. اگر میخواهید سرعت فن را افزایش دهید، باید این دلایل را بشناسید و آنها را برطرف کنید. در ادامه به این علل اشاره میکنیم.
دما و بار پردازنده
هر چه دما و بار (فشار) وارد شده به پردازنده کمتر باشد فن سیستم (مینی پی سی و یا…)هم با سرعت کمتری کار میکند. در چنین شرایطی سیستم خیلی گرم نمیشود و به همین دلیل هم فن نیاز به کار زیاد برای خنک کردن آن ندارد. در این حالت برق و انرژی کمتری هم مصرف میشود. اگر کارهای سنگینی با سیستم انجام دهید cpu داغ میکند و فن هم با سرعت بیشتری میچرخد.
تنظیمات BIOS/UEFI
ممکن است تنظیمات BIOS یا UEFI سیستم به صورت پیشفرض به گونهای باشد که فن با سرعت کمتری کار کند. این مورد بیشتر برای کاهش مصرف انرژی و کاهش صدای فن انجام میگیرد.
گرد و خاک و آلودگی
اگر فن خاک گرفته باشد ممکن است نتواند درست و با سرعت مشخصی بچرخد. به همین دلیل سرعت و عملکرد آن کاهش پیدا میکند. در نتیجه گردوخاک گرفتن فن ممکن است پردازنده هم داغ کند و با مشکل مواجه شود. در نهایت طول عمر پردازنده و فن کاهش پیدا میکند.
مشکلات الکتریکی
مشکلات و نوسانات برق یا مشکل در سیم کشی فن یا قطع شدن قسمتی از سیم کشی میتواند بر روی عملکرد فن تاثیر بگذارد. یکی از مشکلاتی که در نتیجه خرابی در سیم کشی فن ایجاد میشود کاهش سرعت آن است.
افزایش سرعت فن از طریق کنترل پنل
سیستم عامل ویندوز در قسمت کنترل پنل قابلیتی دارد که به شما امکان میدهد سرعت فن را با توجه به نیازهای خود تنظیم کنید. برای انجام این کار میتوانید مراحل زیر را دنبال کنید:
- در مرحله اول کنترل پنل را باز کنید. برای انجام این کار میتوانید بر روی دکمه ویندوز در نوار وظیفه کلیک کنید و Control panel را تایپ کنید.
- در مرحله دوم در کنترل پنل گزینه Hardware and Sound را انتخاب کنید.
- در ادامه روی گزینه Power option کلیک کنید. سپس روی گزینه Change plan settings بزنید.
- در این مرحله گزینه Change advanced power settings را انتخاب کنید.
- در ادامه پنجره جدیدی باز میشود. در این پنجره بر روی علامت + کنار گزینه Process Power Management کلیک کنید. در ادامه هم روی + در کنار System cooling policy کلیک کنید.
- در این مرحله دو گزینه Active و Passive دیده میشوند. اگر میخواهید سرعت فن را افزایش دهید؛ یعنی کاری کنید که قبل از بالا رفتن دمای پردازنده فن روش نشود باید گزینه Active را انتخاب کنید. در این حالت فنها بیشتر کار میکنند، اما مصرف برق هم افزایش پیدا میکند. در حالت دوم میتوانید با انتخاب گزینه Passive عملکرد پردازنده را کاهش دهید تا خیلی گرم نشود. در این حالت اگر هم دمای دستگاه افزایش پیدا کند ابتدا عملکرد سی پی یو کاهش پیدا میکند و سپس اگر دستگاه خنک نشد فنها به کار میافتند.
تنظیمات BIOS برای کنترل سرعت فن
روش دیگری که برای افزایش سرعت فن cpu وجود دارد از طریق BIOS است. برای ورود به این بخش باید سیستم خود را ری استارت کنید. پس از وارد شدن به این بخش میتوانید سرعت فن را تنظیم کنید. البته در همه سیستمها نمیتوانید از طریق بایوس سرعت فن را تغییر دهید، بلکه این قابلیت بیشتر در لپ تاپهای گیمینگ و سیستمهای پرقدرت وجود دارد.
پس از ورود به قسمت BIOS یا UFI به تنظیمات فن بروید. تنظیمات فن به مدل مادربرد و نوع سیستم شما بستگی دارد و ممکن است در قسمت hardware monitor، Qfan control، تب system، Smart Fan Mode یا نامهای این چنینی قرار گرفته باشد. در این قسمتها میتوانید سرعت فن کامپیوتر را به صورت دستی تنظیم کنید. در برخی از مادربردها گزینههایی برای تنظیم پروفایلهای مختلف فن وجود دارد که میتوانید آن را روی حالت Performance بگذارید. در چنین حالتی سرعت فن افزایش پیدا میکند.
افزایش سرعت فن از طریق نرم افزار
روش دیگری که برای افزایش سرعت فن پردازنده وجود دارد استفاده از نرم افزار است. نرم افزارهای مختلفی برای انجام این کار وجود دارند که هر کدام بر روی سیستمهای مختلفی نتیجه میدهند. در ادامه تعدادی از بهترین نرم افزارهای افزایش سرعت فن را به شما معرفی میکنیم.
SpeedFan
SpeedFan یکی از بهترین نرم افزارها برای مدیریت حرارت پردازنده، ولتاژ و سرعت فن سیستمهای کامپیوتری است. شما با این نرم افزار میتوانید به اطلاعات مفیدی از گرمای سی پی یو، میزان سرعت فنها و… دسترسی داشته باشید. با کمک این برنامه میتوانید به سنسورهای دمای دیجیتال در کامپیوتر دسترسی پیدا کنید و آنها را تغییر دهید. به این ترتیب میتوانید سرعت فن را تنظیم کنید.
HWMonitor
HWMonitor هم یکی دیگر از نرم افزارهای کاربردی است که میتوانید از آن برای تنظیم سرعت فن از آن استفاده کنید. این نرم افزار دما و عملکرد سی پی یو را به شما نشان میدهد؛ بنابراین میتوانید در زمان نیاز سرعت فن را به کمک این نرم افزار افزایش دهید. جالب است بدانید که به کمک این نرم افزار میتوانید عملکرد سی پی یوهای دیگر را نیز از طریق اتصال از راه دور مشاهده کنید. این نرم افزار برای محیطهایی که از چند کامپیوتر استفاده میکنند بسیار مناسب است.
EasyTune
نرم افزار EasyTune یکی از بهترین ابزارها برای اورکلاک کردن سی پی یو است. شما میتوانید به کمک این برنامه فرکانسها و ولتاژهای سیستم را تغییر دهید و سرعت فن پردازنده را زیاد کنید. این برنامه امکان نظارت کلی بر روی سیستم را برای شما فراهم میکند تا بتوانید سرعت و عملکرد فن و همچنین حرارت پردازنده را بررسی و تنظیم کنید.
راهکار های بهبود عملکرد فن سیستم
یک سری روشها وجود دارد که به کمک آنها میتوانید عملکرد فن سیستم را بهبود ببخشید و سرعت آن را بالا نگه دارید. اگر از فن به خوبی محافظت کنید سرعت آن بعد از سالها استفاده هم کاهش پیدا نمیکند. در ادامه درباره راهکارهای بهبود عملکرد فن سیستم با شما صحبت میکنیم.
بررسی تنظیمات BIOS/UEFI
شما میتوانید هر چند وقت یکبار به محیط بایوس سیستم بروید و در آنجا عملکرد فن سیستم را بررسی کنید. سیستم را ری استارت کنید تا بتوانید به این محیط وارد شوید. سپس میتوانید سرعت فن سیستم را به صورت دستی تنظیم کنید.
استفاده از نرم فزارهای کنترل فن
نرم افزارهایی که بالاتر به شما معرفی کردیم اطلاعاتی را درباره میزان حرارت سی پی یو، سرعت فن و عملکرد فن در اختیار شما قرار میدهند. برای بهبود عملکرد فن میتوانید این نرم افزارها را روی سیستم نصب کنید و در مواقع لزوم از طریق آنها سیستم را مورد بررسی قرار دهید.
پاک سازی و نگهداری منظم
یکی دیگر از عواملی که بر روی عملکرد فن تاثیر میگذارد گردوخاک و کثیفی است. برای اینکه عملکرد فن حفظ شود و به درستی کار کند، باید به طور مرتب آن را تمیز کنید. همچنین سیستم را در معرض گردوخاک و آلودگی قرار ندهید.
نصب فن های اضافی یا بهبود سیستم خنککننده
اگر سیستم خیلی داغ میشود یا اینکه میخواهید برنامههای سنگین را روی آن اجرا کنید بهتر است فنهای اضافه هم داشته باشید. همچنین میتوانید فنهای سیستم را ارتقا دهید. اگر هم از لپ تاپ استفاده میکنید حتما یک کول پد داشته باشید تا دستگاه را خنک نگه دارد. به این ترتیب قطعات مختلف سیستم هم خیلی گرم نمیشوند و آسیب نمیبینند.
بررسی و تعویض فن
اگر احساس میکنید فن دستگاه ضعیف شده یا به خوبی کار نمیکند بهتر است آن را مورد بررسی قرار دهید. اگر خودتان بلد هستید میتوانید دستگاه را باز کرده و فن را بررسی کنید. اگر هم نمیتوانید این کار را انجام دهید بهتر است از یک فرد متخصص کمک بگیرید. اگر فن فرسوده شده و نیاز به تعویض دارد باید آن را تعویض کنید تا سی پی یو و دیگر قطعات سیستم دچار مشکل نشوند.