سی پی یو یا همان پردازنده مرکزی مهمترین قسمت هر سیستمی (کامپیوتر، موبایل، تین کلاینت، مینی پی سی و…) است. به همین دلیل هم خرابی سی پی یو میتواند سیستم را به طور کلی از کار بیندازد. سوختن یا از کار افتادن CPU اصلا یک مشکل ساده نیست، بلکه میتواند نتیجه مجموعهای از خطاهای فنی، بی احتیاطیها، ریدگی نکردن به سیستم و… باشد. تمام این موارد در نهایت میتوانند به قلب تپنده کامپیوتر آسیب بزنند و آن را با مشکل جدی مواجه کنند. اگر انرژی به درستی به این قطعه نرسد یا به اندازه کافی خنک نشود ممکن است آسیب ببیند. اگر دلایل سوختن این قطعه را بدانید بهتر میتوانید از سیستم خود محافظت کنید. در ادامه به بررسی علل سوختن و خرابی سی پی یو و روشهای حل این مشکل میپردازیم.
علائم سوختن سی پی یو
وقتی مشکلی برای CPU ایجاد میشود یا اینکه میسوزد یک سری علائم ایجاد میشود. این علائم به شما نشان میدهند که مشکلی برای پردازنده مرکزی ایجاد شده است. به این ترتیب شما میتوانید به سیستم رسیدگی کنید. در ادامه به علائم احتمالی خرابی سی پی یو اشاره میکنیم.
- خاموش شدن ناگهانی سیستم
در صورتی که سی پی یو سوخته باشد سیستم به طور ناگهانی خاموش میشود. این اتفاق معمولا در هنگام انجام عملیات سنگین رخ میدهد. در چنین شرایطی ممکن است سیستم به طور مکرر خاموش و ری استارت شود. - مشکل در راه اندازی لپ تاپ
گاهی ممکن است در اثر آسیب دیدن cpu لپ تاپ روشن شود، اما وارد سیستم عامل نشود یا اینکه در هنگام بوت شدن مشکلی رخ دهد. - روشن نشدن کامپیوتر
وقتی برای روشن کردن کامپیوتر یا مینی پی سی دکمه پاور را فشار میدهید هیچ اتفاقی نمیافتد و سیستم اصلا هیچ واکنشی نشان نمیدهد. این موضوع نشان از سوختن پردازنده دارد. - هنگ کردن و فریز شدن سیستم
گاهی سیستم در حال کار کردن هنگ میکند یا فریز میشود. در این مواقع اصلا نمیتوانید سیستم را خاموش کنید یا کار خود را ادامه دهید. این مورد هم یکی دیگر از علائم سوختن سی پی یو است. - نمایش صفحه آبی
وقتی در هنگام روشن کردن سیستم با صفحه آبی روبرو میشوید و سیستم دیگر هیچ واکنشی نشان نمیدهد و بوت نمیشود یعنی پردازنده دچار مشکل شده است. - بوق ممتد لپ تاپ
وقتی پردازنده نتواند وظیفه خود را درست انجام دهد سیستم بوق میزند. این بوق ممتد معمولا قبل از بوت شدن و بالا آمدن سیستم عامل رخ میدهد که خیلی هم آزاردهنده است، اما اغلب نشان از سوختن سی پی یو دارد. - لوپ شدن بوت کامپیوتر
بوت لوپ شدن به معنی گیر کردن سیستم در راه اندازی مجدد است؛ یعنی سیستم تلاش میکند که راه اندازی و بوت شود، اما نمیتواند این کار را انجام دهد و این چرخه دائما تکرار میشود. این مورد هم یکی دیگر از نشانههای سوختن پردازنده است. - ایراد ظاهری در سوکت پردازنده مادربرد
به دلیل گرمای بیش از حد سیستم ممکن است سوکت پردازنده مادربرد هم دچار سوختگی و تغییر رنگ و شکل شود. این مشکل هم میتواند در نتیجه گرم شدن سیستم و سوختن پردازنده ایجاد شود.
همچنین شاید آموزش بکاپ گرفتن از رجیستری ویندوز نیز برای شما مفید باشد.
علت سوختن سی پی یو
علل مختلفی برای سوختن سی پی یو وجود دارد. اگر این علل را بشناسید خیلی بهتر میتوانید از سیستم خود محافظت کنید و طول عمر پردازنده را نیز بالا ببرید. در ادامه این علتها را به شما معرفی میکنیم.
- عمر و فرسودگی CPU
پردازندهها یک طول عمر مفید دارند که اگر به درستی از آنها نگهداری کنید این زمان افزایش پیدا میکند. با این حال، هر چه بیشتر از سیستم استفاده کنید این قطعه فرسودهتر میشود و ممکن است بسوزد. - گرمای بیش از حد
سی پی یو قطعهای است که مدام کار میکند و به همین دلیل گرم میشود. فنها تا حدودی میتوانند این قطعه را خنک نگهدارند، اما باز هم اگر سیستم را در نزدیکی منبع گرما قرار دهید یا از کولینگ استفاده نکنید ممکن است بیش از حد گرم شود. این گرما میتواند به cpu آسیب بزند. - افزایش سرعت ساعت (اورکلاک)
اگر سرعت ساعت پردازنده را از حد مجاز بیشتر کنیم عملکرد و سرعت سیستم بیشتر میشود و میتوانید کارهای بیشتری با آن انجام دهید، اما این موضوع باعث افزایش گرمای سیستم میشود و ممکن است پردازنده را بسوزاند. - نوسانات برق
نوسانات برق هم یکی دیگر از علل سوختن سی پی یو هستند. اگر برق منطقه شما نوسان دارد، قطع و وصل میشود و پایدار نیست بهتر است از یک محافظ برای سیستم خود استفاده کنید.
راهکار های جلوگیری از سوختن و خرابی سی پی یو
راهکارهایی وجود دارند که به شما در حفظ و نگهداری و افزایش طول عمر cpu کمک میکنند. در ادامه درباره این راهکارها با شما صحبت میکنیم.
- تمیز نگه داشتن تجهیزات داخل کیس یا لپ تاپ
تجهیزات داخلی لپ تاپ یا کیس در معرض آلودگی و گردوغبار قرار دارند. این آلودگیها میتوانند باعث افزایش دمای دستگاه شوند. به همین دلیل به طور مرتب باید این قسمتها را تمیز کنید.
عوض کردن به موقع خمیر سیلیکون
خیمر سیلیکون حرارت را از پردازنده به هیت سینک انتقال میدهد و از این طریق در کاهش گرمای سی پی یو نقش دارد. اگر این خمیر از بین برود قطعه بیش از حد گرم میشود و میسوزد. به همین دلیل باید این خمیر را به موقع تعویض کنید. - استفاده از فن های بیشتر یا کول پد
برای اطمینان بیشتر و افزایش طول عمر پردازنده میتوانید فنهای سیستم را تقویت کنید. همچنین اگر لپ تاپ دارید در هنگام استفاده از یک کول پد استفاده کنید تا سیستم خنک شود و به پردازنده آسیبی نرسد. - ارتقا سی پی یو
بهتر است هر چند وقت یکبار cpu سیستم خود را ارتقا دهید، به ویژه اگر کارهای سنگینی با آن انجام میدهید. این موضوع باعث قدرتمندتر شدن پردازنده و جلوگیری از آسیب دیدن آن میشود.
با سی پی یو سوخته چه کنیم؟
اگر متوجه شدید که سی پی یو دستگاه سوخته و سیستم دائما ری استارت میشود فورا آن را خاموش کنید. در غیر این صورت ممکن است به کل سیستم آسیب وارد شود. اگر با سخت افزار کامپیوتر آشنایی دارید بهتر است CPU را از مادربرد جدا کرده و سایر اجزای آن مانند سوکتها و پایهها را بررسی کنید. اگر تغییر رنگ یا تغییر شکل داده باشند میتواند نشانهای از خرابی سی پی یو باشد. اگر فنی نیستید بهتر است سیستم را به یک متخصص نشان دهید.
وقتی پردازنده میسوزد قابل تعمیر نخواهد بود. البته در برخی موارد میتوان این قطعه را تعمیر کرد، اما این کار اصلا پیشنهاد نمیشود، زیرا بعد از مدت کوتاهی دوباره میسوزد؛ پس بهتر است سی پی یو سوخته را تعویض کنید. البته قبل از تعویض قطعه حتما علت سوختن را بررسی و آن را برطرف نمایید.
سوالات متداول
- چرا سی پی یو سیستم من بیش از حد داغ می کند؟
این موضوع میتواند دلایل مختلفی از جمله کثیف شدن اجزای داخلی سیستم، اجرای برنامههای سنگین، فرسوده شدن فنها و… باشد. - آیا استفاده مداوم از سی پی یو در حالت 100 % به آن آسیب می زند؟
خیر، اما اگر قطعه سی پی یو کیفیت پایینی داشته باشد ممکن است در چنین شرایطی آسیب ببیند. - طول عمر معمول یک پردازنده چقدر است؟
اگر از این قطعه به خوبی مراقبت کنید میتواند تا ۱۲ سال یا حتی بیشتر هم برای شما کار کند. - چگونه وضعیت سلامت سی پی یو را بررسی کنیم؟
اگر دستگاه مشکل داشته باشد، مثلا صداهای زیادی بدهد، خود به خود ریستارت شود یا در هنگام راه اندازی با مشکل مواجه شود احتمالا با ایراد cpu مواجه است. - آیا سی پی یو سوخته قابل تعمیر است؟
در اکثر موارد خیر. بهتر است سی پی سوخته را تعویض کنید تا به قطعات دیگر سیستم آسیب وارد نشود.